سکوی اصلی طرح توسعه میدان نفتی رشادت پس از ماهها عملیات طراحی، ساخت، حمل دریایی و آمادهسازی، سرانجام روی جکت خود در دل خلیج فارس آرام گرفت؛ عملیاتی که به دلیل وزن کمسابقه سکو، شرایط خاص دریایی و اجرای آن به روش «فلوتاور»، از پیچیدهترین پروژههای سالهای اخیر صنعت نفت ایران به شمار میرود.
آنچه امروز بر پهنه آبهای خلیج فارس دیده میشود، در ظاهر فقط سکویی عظیم است که بر چهار پایه استوار شده، اما پشت این تصویر، هزاران ساعت طراحی، صدها هزار نفرساعت کار مهندسی، فعالیت شبانهروزی متخصصان ایرانی، عملیات دقیق دریایی و هماهنگی کمنظیر میان دهها گروه عملیاتی قرار دارد؛ تلاشی که اکنون قرار است فصل تازهای در تولید نفت از میدان رشادت رقم بزند.
تداوم تولید در دل دریا؛ وقتی عملیات متوقف نمیشود
سفر خبرنگاران به جزیره لاوان و بازدید از میدان رشادت، فقط روایت یک پروژه عمرانی نبود، بلکه نمایش بخشی از واقعیت زندگی کارکنان صنعت نفت در دریا بود؛ جایی که گرمای طاقتفرسا، رطوبت بالا، فاصله از خانواده و دشواریهای کار فراساحل، بخشی از زندگی روزمره کارکنانی است که بیوقفه برای استمرار تولید انرژی کشور تلاش میکنند.
احمدرضا راستی، مدیرعامل شرکت نفت فلات قاره ایران نیز در همین ارتباط با قدردانی از حضور خبرنگاران در مناطق عملیاتی دریایی گفت: همکاران صنعت نفت در مناطق عملیاتی جزیرهای و سکوهای دریایی در شرایط دشوار آبوهوایی و با وجود محدودیتهای ناشی از اوضاع اخیر کشور، همچنان بیوقفه در حال فعالیت هستند.
وی با اشاره به جایگاه این شرکت در صنعت نفت کشور افزود: شرکت نفت فلات قاره ایران بیش از ۶۰ سال مسئولیت تولید نفت در خلیج فارس را به عهده داشته است و از معدود شرکتهایی است که زنجیره کامل اکتشاف، تولید، انتقال، فرآورش، ذخیرهسازی و صادرات نفت را در اختیار دارد.
همین سابقه طولانی سبب شده است که امروز اجرای پروژههایی مانند توسعه میدان رشادت نهفقط یک پروژه اجرایی، بلکه بخشی از راهبرد کلان حفظ و افزایش تولید نفت از میدانهای دریایی کشور باشد.
رشادت؛ میدانی قدیمی که جان تازه میگیرد
رشادت برای صنعت نفت ایران، نامی آشناست. این میدان در کنار میدان رسالت، از قدیمیترین میدانهای نفتی دریایی کشور به شمار میآید که تولید از آن از سال ۱۳۴۸ آغاز شد و طی بیش از پنج دهه گذشته، نقش مهمی در تأمین نفت خام ایران ایفا کرده است.
اما مانند بسیاری از میدانهای قدیمی جهان، افت طبیعی فشار مخزن و کاهش تولید، اجرای یک برنامه توسعهای را اجتنابناپذیر کرده بود؛ برنامهای که تنها هدف آن افزایش تولید نیست، بلکه با استفاده از فناوریهای نو، حفاری چاههای جدید، تزریق آب و نصب تجهیزات پیشرفته، به دنبال افزایش ضریب بازیافت و تولید صیانتی از مخزن نیز هست.
راستی با اشاره به وضع حاضر این میدان گفت: تولید کنونی میدان رشادت بین ۱۲ تا ۱۴ هزار بشکه در روز است که با تکمیل طرح توسعه، افزایش قابل توجهی خواهد یافت. با تکمیل این طرح، ظرفیت تولید میدان رشادت روزانه ۳۵ هزار بشکه افزایش مییابد و همزمان روزانه ۸۰ هزار بشکه آب برای حفظ فشار مخزن و تولید صیانتی تزریق میشود.
این ارقام بهخوبی نشان میدهد که توسعه رشادت تنها در افزایش تولید خلاصه نمیشود، بلکه الگویی از توسعه پایدار و برداشت صیانتی از یکی از ارزشمندترین مخازن نفتی کشور است.
یک سکوی ایرانی؛ از طراحی تا نصب
قلب تپنده طرح توسعه رشادت، سکوی تولیدی P۴ است؛ سازهای عظیم با وزن حدود ۶ هزار و ۲۰۰ تن که همه مراحل طراحی، مهندسی، ساخت، حمل و نصب آن با اتکا به توان متخصصان داخلی انجام شده است.
مدیرعامل شرکت نفت فلات قاره ایران در تشریح این پروژه بیان کرد: این سکو بخشی از طرح توسعه میدان رشادت است که با وزن حدود ۶ هزار و ۲۰۰ تن طراحی، ساخته، حمل و نصب شده و همه مراحل آن به دست متخصصان ایرانی انجام شده است. این سکو در یارد شرکت صدرا ساخته شده و بهجز برخی تجهیزات خاص، تقریباً همه بخشهای آن حاصل دانش و توان مهندسان، سازندگان و صنعتگران ایرانی است؛ موضوعی که بار دیگر ظرفیت صنعت فراساحل کشور را در اجرای پروژههای سنگین دریایی به نمایش گذاشت.
سید جواد هاشمی، مدیر طرح توسعه میدان رشادت نیز با اشاره به این موضوع گفت: این سکو ساخت همکاران ما در شرکت صدرا و کاملاً ایرانی است. با همکاری همه همکاران توانستیم این سکو را نصب کنیم و امیدواریم بعد از راهاندازی کامل آن، حدود ۳۰ تا ۳۵ هزار بشکه به تولید نفت کشور اضافه شود.
مهندسی در حد میلیمتر؛ روایتی از شبی که همه نفسها حبس شده بود
نصب یک سکوی ۶ هزار و ۲۰۰ تنی روی جکت دریایی، با آنچه در تصاویر دیده میشود فاصله زیادی دارد. این عملیات، ساعتها هماهنگی، کنترل شرایط دریا، بررسی وضعیت باد، ارتفاع موج، سرعت جریان آب و دهها محاسبه مهندسی را میطلبد.
مدیر طرح توسعه میدان رشادت آن شب را اینگونه روایت میکند: سکوی ما حدود ۶ هزار و ۲۰۰ تن و شناوری که آن را حمل میکرد بیش از ۱۰ هزار تن وزن داشت. تصور کنید در شرایط جزر و مد و موج دریا باید این مجموعه عظیم با دقت چند سانتیمتر روی جکت قرار بگیرد؛ آن شب، پراسترس و پرتنش بود.
هاشمی ادامه میدهد: حدود ۱۰ ساعت زمان برد تا شناور وارد موقعیت نصب شود و پس از آن نزدیک به پنج ساعت زمان صرف تنظیم دقیق سکو شد تا روی جکت بنشیند. بلافاصله بعد از استقرار نیز عملیات جوشکاری پایهها آغاز شد.
وی با اشاره به دقت مورد نیاز این عملیات افزود: تنظیم محل پایههای سکو با محل قرارگیری روی جکت، فوقالعاده سخت و دقیق بود؛ اما به لطف خدا و تخصص همکاران، عملیات در مدت حدود پنج ساعت به نتیجه رسید.
فلوتاور؛ فناوری نصب غولهای دریایی
یکی از ویژگیهای شاخص پروژه رشادت، استفاده از روش فلوتاور برای نصب سکو بود؛ روشی که در پروژههای بسیار سنگین بهجای استفاده از جرثقیلهای فوقسنگین به کار گرفته میشود.
راستی دراینباره گفت: یکی از ویژگیهای مهم این سکو طراحی آن روی چهار پایه است؛ درحالیکه در سازههایی با این وزن، معمولاً تعداد پایهها بیشتر میشود. همچنین، عملیات نصب به روش فلوتاور انجام شد که اگرچه هزینه کمتری نسبت به روشهای متداول دارد، اما نیازمند دقت بسیار بالا و شرایط مناسب دریایی است.
هاشمی نیز با تشریح این فرایند توضیح داد: در این روش شناور حامل سکو بین پایههای جکت قرار میگیرد و سپس با ورود تدریجی آب به مخازن شناور، آرامآرام پایین میآید تا وزن سکو روی جکت منتقل شود. اجرای این فرایند در شرایط جزر و مد، موج دریا و با چنین وزنی، یکی از دشوارترین عملیاتهای مهندسی دریایی است.
جنگ پروژه را متوقف نکرد
قرار بود عملیات نصب این سکو در اسفند پارسال انجام شود، اما اوضاع ناشی از جنگ، زمان اجرای پروژه را تغییر داد.
مدیرعامل شرکت نفت فلات قاره ایران دراینباره گفت: قرار بود این عملیات اسفندماه انجام شود، اما به دلیل اوضاع ناشی از جنگ، اجرای آن به تعویق افتاد و خوشبختانه بهمحض فراهمشدن شرایط مناسب، عملیات نصب با موفقیت انجام شد.
این سخنان نشان میدهد پروژههای راهبردی صنعت نفت، حتی در شرایط خاص نیز متوقف نشدهاند و پس از فراهمشدن شرایط، با همان دقت و کیفیت ادامه یافتهاند.
حفاری افقی؛ رکوردی تازه در صنعت نفت ایران
طرح توسعه رشادت تنها به نصب یک سکو محدود نمیشود. همزمان با عملیات ساخت تأسیسات، حفاری چاههای جدید نیز در این میدان ادامه دارد.
مدیر طرح توسعه میدان رشادت از ثبت دستاوردی مهم در این بخش خبر داد و گفت: در حفاری چاههای این میدان برای نخستین بار توانستیم تا عمق حدود ۲ هزار و ۵۰۰ متر بهصورت افقی داخل مخزن حفاری کنیم که این موضوع یک رکورد در کشور به شمار میرود. حفاریهای افقی با افزایش سطح تماس چاه با لایههای نفتی، امکان برداشت بیشتر از مخزن را فراهم میکنند و امروز از مهمترین فناوریهای افزایش ضریب بازیافت در جهان به شمار میروند.
تولید صیانتی؛ هدفی فراتر از افزایش تولید
در طرح توسعه رشادت، افزایش تولید تنها بخشی از اهداف پروژه است. بخش مهمتر، حفظ فشار مخزن و افزایش ضریب برداشت نفت است.
به گفته مدیرعامل شرکت نفت فلات قاره ایران، در این طرح ۲۰ حلقه چاه شامل ۱۰ حلقه چاه تولیدی و ۱۰ حلقه چاه تزریق آب پیشبینی شده است.
هاشمی نیز توضیح داد: فشار مخزن پایین است و به همین دلیل از پمپهای درونچاهی استفاده میکنیم. تعداد ۱۰ پمپ درونچاهی فشار لازم را ایجاد میکنند تا نفت به سطح منتقل شود.
راستی نیز تأکید کرد: نصب خطوط لوله، تکمیل چاهها، راهاندازی پمپهای درونچاهی و تکمیل تأسیسات فرآورشی در حال انجام است و پیشبینی میشود در سال ۱۴۰۶ ظرفیت کامل افزایش تولید ۳۵ هزار بشکهای این میدان محقق شود.
اکنون با نصب موفق سکوی اصلی، عملیات اجرایی پروژه وارد مرحله تازهای شده است. نصب خطوط لوله، تکمیل چاهها، راهاندازی سامانههای فرآورشی، نصب تجهیزات و آمادهسازی سکوهای جانبی ادامه دارد تا نخستین نفت از این طرح تولید شود.
مدیر طرح توسعه میدان رشادت دراینباره گفت: اگر همه برنامهها طبق زمانبندی پیش برود، نخستین برداشت نفت از این طرح در اواخر امسال انجام میشود. این نخستین تولید، نقطه آغاز مسیری خواهد بود که درنهایت ظرفیت تولید میدان رشادت را تا ۳۵ هزار بشکه در روز افزایش میدهد.
نماد توان مهندسی ایرانی در آبهای خلیج فارس
نصب سکوی رشادت را نمیتوان فقط یک عملیات فنی یا عمرانی دانست. این پروژه حاصل سالها تجربه صنعت فراساحل ایران، خودباوری متخصصان داخلی، توسعه دانش مهندسی دریایی و تکیه بر ظرفیت سازندگان ایرانی است.
از ساخت سکویی ۶ هزار و ۲۰۰ تنی در داخل کشور تا اجرای یکی از پیچیدهترین عملیاتهای فلوتاور، از ثبت رکورد حفاری افقی ۲ هزار و ۵۰۰ متری تا طراحی سامانه تزریق روزانه ۸۰ هزار بشکه آب برای حفظ فشار مخزن، همه و همه نشان میدهد صنعت نفت ایران همچنان در مسیر توسعه میدانهای دریایی، افزایش تولید صیانتی و اتکا به توان داخلی گام برمیدارد.
اکنون سکوی رشادت بر فراز آبهای خلیج فارس استوار ایستاده است؛ سازهای که فقط فولاد و تجهیزات نیست، بلکه روایت هزاران ساعت تلاش، دانش، تجربه و همت مهندسان و کارگرانی است که در دل دریا، آینده تولید نفت ایران را میسازند.
منبع: شانا