راههای دستیابی به سالمندی موفق
کارگاه سالمندی موفق در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد. در این برنامه شرکتکنندگان با دیدن فیلمی با مشکلات دوران سالمندی و خطراتی که در این سنین سالمندان را تهدید میکند آشنا شدند.
دکتر اسماعیل ناصری با اشاره به بخشهایی از این فیلم که به سالمندان، عواطف آنها و آشنایی اطرافیان سالمند با راه و رسم رفتار با آنها میپرداخت، به تبیین راههای برخورداری از زندگی سالم در دوران سالمندی پرداخت.
سالمندان تنها
به گفته وی سالمندان تنها، بیش از همسالان خود که در خانه و در کنار اعضای خانواده به سرمیبرند در معرض آسیبهای شناختی هستند. ازدواج تضمین کننده سلامت روان همه افراد و بهویژه سالمندان است بنابراین نگرشهایی که گاه در برخی افراد نسبت به این موضوع وجود دارد نهتنها برپادارنده نظام خانواده نیست، که در بسیاری موارد آسیبزاست.
تحقیقات نشان داده است سالمندانی که در کنار اعضای خانواده زندگی میکنند نسبت به همسالان خود که در خانه سالمندان به سرمیبرند از سلامت روانی بیشتری برخوردارند.
یادگیری نکات جدید
آموزش موضوعات جدید ازجمله یادگیری زبان دوم یا هر مهارتی که تاکنون نیاموختهاید یکی از عواملی است که ذهن را فعال نگه داشته و فرد را از ابتلا به مشکلات شناختی مصون میدارد. سلولهای عصبی مثل سایر عضلات با تمرین و بهکارگیری تقویت میشوند بنابراین هر فعالیتی که باعث تحریک آنها شود در پیشگیری از آسیبهای شناختی موثر خواهد بود.
برقراری ارتباط موثر
در میان عوامل بازدارنده از ابتلا به ضعف شناختی، برقراری ارتباط مطلوب با اطرافیان دارای نقش مهمتری است. منظور از ارتباط باکیفیت، ارتباطی است که برای فرد شادیبخش بوده و او را نسبت به برقراری آن ترغیب کند. گاهی انجام فعالیتی مشترک افراد بیگانه را به هم نزدیک میسازد و رابطهای رضایتبخش برای فرد فراهم میسازد که تامینکننده سلامت روان نیز هست.
اختیار و انتخاب
یکی از نکات بسیار مهم در سلامت افراد سالمند، کنترل آنها بر شیوه زندگیشان است. افرادی که در دوران بازنشستگی وضعیتی را تجربه میکنند که نسبت به تعیین شیوه زندگی خود حق انتخاب ندارند و اختیارات آنها در تعیین شیوه زندگیشان به حداقل میرسد، کمترین میزان رضایت را از شیوه زندگی خواهند داشت. در تحقیقاتی که در خانه سالمندان انجام شد افراد مورد آزمون به دوگروه تقسیم شدند. گروه اول در انتخاب غذا، فیلم و سایر برنامهها آزاد بودند و گروه دوم حق انتخابی نداشتند. نتایج تحقیقات نشان داد میانگین طول عمر گروه اول نسبت به گروه دوم به شکل قابلملاحظهای افزایش داشته است.
برخورداری از سیستم حمایتی کارامد در حوزه ارتباطات بینفردی، درکنار اختیار و آزادی عمل یکی دیگر از عوامل مهم در تامین سلامت روانی است.
زندگی هدفمند
داشتن علایق متنوع و آزمودن شیوههای مختلف برای سرگرم ساختن خود و گریختن از رخوت و کسالت باعث افزایش سازگاری فرد میشود. به نظر میرسد در همه دورههای سنی عاملی مخربتر از کمتحرکی و گرایش به رخوت و سستی نیست. سبک زندگی برانگیزاننده و امیدبخش به احساس هدفمندی در زندگی کمک میکند. افراد هدفمند به زندگی خود معنا میبخشند و همین باعث رهایی آنها از چنگال افسردگی و انزوا میشود. درمجموع افرادی که از زندگی خود رضایت دارند، قابلیتهای فراوانی داشته، احساس شایستگی و عزت نفس میکنند و به این ترتیب سازگاری آنها با مسایل دوران سالمندی افزایش خواهد یافت.
سبک زندگی سالم
همه افراد در سنین مختلف میتوانند با درپیش گرفتن سبک زندگی سالم از بروز برخی از بیماریها و نقصانهای شناختی پیشگیری کنند. هرچند در فرایند افزایش سن، پیشگیری از برخی آسیبها سخت و گاه ناممکن است اما رعایت نکاتی روند رویارویی با بسیاری از مشکلات را به تاخیر خواهد انداخت. برخی از عوامل تسهیلکننده ابتلا به ضعفهای شناختی عبارت است از: دیابت، کمتحرکی، اضافه وزن، فشارخون و کلسترول بالا ، واردآمدن ضربه به سر، رژیم غذایی نامناسب و مصرف سیگار و الکل. صرفنظر از عوامل وراثتی و امکاناتی که در زندگی از آن برخوردار بودهایم، رفتارهای ما تا حد بسیار زیادی میتواند از ابتلا به ضعفهای شناختی پیشگیری کند. این عوامل شاید هریک به تنهایی ناچیز به نظر برسد اما اگر به شکل سبکی از زندگی درکنار هم گرد آید میتواند در سلامت ما اثری بزرگ داشته باشد.
هشیار باشیم
با وجود عواملی که برشمردیم یک توصیه به اطرافیان فرد سالمند ضروری است. این که مشوق سالمند باشند و به جای بروز رفتارها یا به کاربردن جملات مایوسکننده و بازدارنده که سبک زندگی رخوتناک را پیشنهاد میکند، در فعالیتهای امیدبخش و ترغیبکننده بیش از پیش راهنما باشند. و البته همه افراد باید با آگاهی و تیزهوشی از سنین میانسالی مراقب سلامت خود بوده، از پیش عوارض درکمین سالمندی را شناسایی کرده، برای رویارویی با آنها آماده شوند.